Yalançıları ifşa edən gözlər deyil, qulaqlardır - Araşdırma
Tarix: Bu gün, 08:45. Müəllif: admin2
Manset.az Qaynarinfo-ya istinadən xəbər verir ki, yalanı aşkar etməklə bağlı az tanınan bir üsul var: bunun üçün əvvəlcə gözləri yummaq lazımdır. Çünki gözlər bağlandıqda yalanı anlama qabiliyyəti iki dəfə artır.
Yalan danışarkən səs dəyişir
İnsan yalan danışdıqda səsi dəyişir. Çünki adrenalin artımı "döyüş və ya qaç” reaksiyasını aktivləşdirir, bu da qırtlaq ətrafındakı əzələlərə təsir edir və səsin daha incə və titrək çıxmasına səbəb olur. Məsələn, sevdiyimiz birinə zəng edərkən səsimizin yumşalması və dərinləşməsi də buna bənzər dəyişiklikdir. Yalan zamanı isə danışıq ritmi və tonunda pozulma yaranır və bu fərqləri yalnız eşitmə ilə daha asan fərqləndirmək olur.
Səsimiz gülüşümüzü belə göstərir
Səsimiz hər cümlədə çoxlu məlumat daşıyır və insanlar bu incə fərqləri şüuraltı şəkildə qavrayır. London Universitet Kollecinin Koqnitiv Neyroelm İnstitutunun direktoru professor Sophie Scott bildirir ki, səs fiziki quruluşumuzun bir əksidir: "Səs bir musiqi aləti kimidir və bədənimizin fiziki xüsusiyyətlərini əks etdirir”.
Məsələn, uzun boylu insanların səs yolu daha uzun olduğu üçün daha aşağı tezlikli səs rezonansı yaranır. Kişi səsləri qadınlardan orta hesabla bir oktava daha qalın olur. Yaş artdıqca qırtlaq strukturu dəyişir və səs zəifləyə və ya daha boğuq ola bilər.
Hətta gülümsəyərkən belə səs dəyişir: ağız forması və akustik xüsusiyyətlər fərqli olduğu üçün səs daha "isti” və daha parlaq eşidilir. Araşdırmalara görə, qadınların səsi yumurtlama dövrü öncəsi və zamanı daha incə ola bilir.
Bu məlumatlar şüuraltı işlənir
Bu səs siqnalları adətən şüuraltı səviyyədə qəbul edilir. Scott qeyd edir ki, biz bir insanın xəstə olub-olmadığını belə səsindən anlaya bilirik, çünki səs tellərinin titrəməsi dəyişir.
Səs həmçinin sosial və coğrafi məlumatları da ötürür: insanın aksentindən mənşəyini və hətta sosial statusu barədə təxminlər aparmaq mümkündür. Lakin insanlar danışıq tərzini də dəyişə bilər və ətrafdakıların danışığına uyğunlaşa bilər.
Bir göz qırpımında qərar
Essex Universitetindən professor Silke Paulmann bildirir ki, insan beyni səs siqnallarını təxminən 200 millisaniyə içində emal edir: "Biz sözləri tam anlamadan əvvəl artıq səsin emosional tonunu qiymətləndiririk”.
Bu proses təkamül nəticəsində formalaşıb. Səsin dinlənilməsi ilkin olaraq təhlükəni aşkar etməyə xidmət edən mexanizm idi və zamanla mürəkkəb ünsiyyət vasitəsinə çevrilib.Niyə gözlər bəzən yanıldır
Portsmouth Universitetinin araşdırmasına görə, insanlar yalnız səsə fokuslandıqda yalanı daha yaxşı müəyyən edir. Təcrübələrdə yalnız səsə qulaq asan iştirakçılar yalanı 61,7 faiz dəqiqliklə aşkar ediblər, həm video, həm də səs izləyənlərdə isə bu göstərici 35 faiz olub.
Mütəxəssislərə görə, eyni anda çoxlu vizual və eşitmə məlumatı beynin diqqətini bölür və bu da səhv qərar ehtimalını artırır.
"Yalanı göstərən universal siqnal yoxdur”
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, yalanı göstərən etibarlı və universal bir davranış göstəricisi mövcud deyil. Sürətli danışmaq və ya səsin yüksəlməsi kimi əlamətlər həm yalan, həm də stress zamanı ortaya çıxa bilər.
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, "Pinokkio burnu” kimi qəti bir göstərici yoxdur.
Səsə diqqətlə qulaq asmaq insan davranışı haqqında daha çox ipucu verə bilər, lakin təkbaşına qəti nəticə çıxarmaq üçün kifayət deyil. Səs bizə çox şey deyir, amma hər şeyi demir.
Geri Qayıt